Gebiedsproces Zuiderveen

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Zout is een onmisbare grondstof voor de industrie en chemie. Met onze zoutwinning speelt Nobian een heel belangrijke rol in het maken van tal van producten die we dagelijks nodig hebben en die ook nodig zijn voor verduurzaming. Denk aan bouwmaterialen, kunststoffen, medicijnen, accu’s en zonnepanelen. De moderne samenleving kan niet zonder zout.

Bekijk ook onze animatie 'De waarde van zout' waarin wij het belang van zout, zoutwinning en zoutchemie voor Nederland uitleggen en uitleggen welke belangrijke rol Nobian daarbij speelt.

Het bestaande zoutwingebied in Heiligerlee, Groningen, raakt langzaam maar zeker ‘op’. Zoutwinlocaties hebben namelijk een beperkte productieduur. Om aan de fabriek in Delfzijl zout te kunnen blijven leveren, is het belangrijk om op tijd nieuwe locaties voor zoutwinning te ontwikkelen.  

De kwaliteit van het zout is maar op een aantal plekken in Nederland goed genoeg (hoogzuiver). In Zuiderveen verwachten wij dat het zout van zeer goede kwaliteit is. De evaluatieboring moet dit definitief aantonen. Daarnaast ligt het zout in Zuiderveen dicht bij het oppervlakte waardoor het goed toegankelijk is voor veilige, verantwoorde en duurzame zoutwinning. Ook speelt mee dat het gebied in Zuiderveen voordelig ligt ten opzichte van zowel het chemiepark in Delfzijl als de bestaande leidingen die het transport van pekel (water verzadigd met zout) naar onze zoutproductiefabriek mogelijk maken.

Zout is in andere Europese landen in kleinere hoeveelheden aanwezig of van mindere kwaliteit. Daarbij is het transport erg kostbaar. Daardoor is import vele malen minder aantrekkelijk en een stuk duurder. 

Bij import uit landen als Chili of Mexico levert het transport van zout ook veel meer CO2-uitstoot op en is daardoor minder duurzaam. Bovendien is de levering van zout uit het buitenland minder zeker. Daarnaast vergt geïmporteerd zout ook nog extra zuiveringsstappen voordat het kan worden gebruikt in de chemische industrie. Ook moeten de vervuilende stoffen uit dat buitenlandse zout worden verwerkt of afgevoerd. 

Zoutwinning uit eigen bodem is daarmee de meest betrouwbare, maar ook de duurzaamste optie. Ook draagt het bij aan de strategische onafhankelijkheid van Nederland en de industrie in Europa.  

Ook in het gebied Zuidwending en in de regio Twente wordt zout gewonnen. Die producties tellen mee in de totale zoutwinning. Ook hier raakt het zout uit de bestaande cavernes langzaam maar zeker ‘op’ en moet Nobian op zoek naar nieuwe locaties. Het is niet de bedoeling om de productie te verhogen. Om te kunnen voldoen aan de vraag van de industrie moeten we alleen de bestaande productie op peil houden.

Onderdeel van het project is dat Nobian eerst een evaluatieboring moet doen om kennis van de ondergrond op te doen. Deze kennis is nodig om een veldontwerp te kunnen maken voor het gebied in Zuiderveen waar we plannen hebben om nieuwe zoutwinlocaties te maken. 

Een evaluatieboring wordt ook wel proefboring genoemd. De evaluatieboring is een apart en tijdelijk project. Daarvoor is ook een aparte vergunning nodig. De vergunning voor deze evaluatieboring heeft Nobian aangevraagd bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Wij verwachten nog in 2023 een ontwerpbesluit. Na het besluit start een periode om een zienswijze in te dienen. In een zienswijze beschrijft u met welke punten hiervan u het wel of niet eens bent en waarom.

Nobian zal een boormast plaatsen die na de evaluatieboring weer wordt verwijderd. Deze werkzaamheden, die voor en na het boren gebeuren, vinden overdag en op werkdagen plaats. Het boren zelf gebeurt dag en nacht voor ongeveer één maand. De activiteiten tijdens het boren kunnen niet worden onderbroken, omdat het geboorde gat dan dicht kan lopen. Alle werkzaamheden worden afgestemd met omwonenden om hinder door licht, geluid of verkeer zo klein mogelijk te maken.

Tijdens het boren verzamelen we alleen gegevens van de ondergrond en het aanwezige zout. Deze gegevens zijn nodig voor het uitwerken van plannen voor zoutwinning in Zuiderveen. 

Het gehele project, van voorbereiding tot aan afronding van de evaluatieboring, zal ± 3-4 maanden in beslag nemen. De evaluatieboring zelf duurt ± 1 maand.

Nobian is ervan overtuigd dat zoutwinning in Zuiderveen veilig en verantwoord is. De reden hiervoor is dat we al 100 jaar onze werkwijze en technieken blijven verbeteren met behulp van de nieuwste inzichten. De praktijk laat dit ook zien. Zoutwinning is veilig en leidt niet tot voelbare trillingen of aardbevingen. Zoutwinning leidt bovendien niet tot scheefstand of schade aan huizen.

Daarnaast nemen we in het winningsplan veel maatregelen op die de veiligheid garanderen. Zo houden wij de ondergrond op elk moment in de gaten via een uitgebreid meetnet. Alle metingen hiervan plaatsen wij op onze website. Bovendien beginnen we hier al mee voordat we met de winning starten. 

Zoutwinning veroorzaakt langzame bodemdaling. De bodemdaling wordt jaarlijks gecontroleerd en met behulp van satellietmetingen duidelijk gemaakt. 

Daarnaast maken we elke 5 jaar een uitgebreidere analyse. Dan wordt de totale bodemdaling van het maaiveld* bepaald. Dat is inclusief daling als gevolg van bijvoorbeeld inklinking van veenlagen, verlaging van de grondwaterspiegel, lokale wateronttrekking en gaswinning. De bodemdaling valt binnen alle veiligheidsmarges en zorgt nooit voor scheefstand.

De verwachte bodemdaling voor Zuiderveen is nog niet bekend, die kan pas worden uitgerekend als het veldontwerp klaar is. 

*Het maaiveld is de grondoppervlakte inclusief bestrating en aardwerken, zoals een helling of dijk, maar zonder bomen, planten en bouwwerken, zoals huizen en viaducten.

Nee, de praktijk laat zien dat zoutwinning veilig is en geen voelbare trillingen of aardbevingen veroorzaakt. Wel kan zoutwinning (micro)-trillingen in de bodem veroorzaken. Maar de oorzaak daarvan kan ook liggen in natuurlijke processen. In Zuiderveen zal Nobian een microseismisch meetnetwerk aanleggen die deze microtrillingen nauwkeurig kan meten en de staat en veiligheid van de zoutdôme met daarin onze cavernes kan monitoren. 

In Heiligerlee (sinds 2018) en Zuidwending (sinds 2020) zijn al microseismische meetnetwerken actief. 

*Vanaf 2 millimeter per seconde (mm/s) is een trilling voelbaar en vanaf 3 mm/s kan schade aan een gebouw optreden. 

Tijdens de aanlegfase kan de omgeving hinder ondervinden van verschillende werkzaamheden, zoals het boren naar cavernes en aanleggen van wegen. Wij zullen hen daarover op tijd informeren en er alles aan doen om de mogelijke hinder zo klein mogelijk te maken. 

De omgeving ervaart tijdens het grootste deel van het jaar geen hinder van de zoutwinning. Dit gebeurt ondergronds en behalve de zoutwinlocatie zelf (zouthuisje(s) met wat verharding) is er in de regel niets te zien en ook niets te horen. Wel vinden er op vaste momenten meet- en onderhoudswerkzaamheden plaats met behulp van tijdelijke boorinstallaties. Hiervan kunnen omwonenden hinder ondervinden. Wij zullen hen daarover op tijd informeren en er alles aan doen om de mogelijke hinder zo klein mogelijk te maken.

Er is, afgezien van de onderhoudswerkzaamheden, geen sprake van licht of geluid op de zoutwinlocaties. Daarnaast zal in overleg met de omgeving worden gezorgd voor maximale inpassing in het landschap. 

Nee. De cavernes in Zuiderveen zijn ontworpen voor zoutwinning. In de vergunningaanvraag zijn de cavernes daarom ook alleen bestemd voor zoutwinning. Een vergunning geeft dus ook alleen het recht op zoutwinning, niet op opslag. Nobian heeft geen plannen om iets in de cavernes op te slaan. 

Bovendien zou Zuidwending juist geschikt zijn als gebied voor energieopslag. We hebben daar al cavernes voor energieopslag ontwikkeld voor Gasunie. Daarnaast zijn er plannen om de energieopslag in dat gebied uit te breiden (zie ook Energiebuffer Zuidwending en Persluchtopslag door Corre Energy). 

Met de uitkomsten en inzichten uit de proefboring bekijken we hoe de zoutwinning het beste kunnen uitvoeren. Ook zal als onderdeel van de vergunningaanvraag de beste afsluitaanpak worden vastgesteld. Dit is een verplicht onderdeel van het in te dienen winningsplan.

Nobian heeft veel ervaring met het afsluiten van zoutwinlocaties en cavernes die vergelijkbaar zijn met de voorgenomen plannen in Zuiderveen. Dit hebben we bijvoorbeeld gedaan in Stade in 2005-2006 (AkzoNobel is daar in 2003 met de zoutwinning gestopt) + Mariager (2021). 

Daarnaast is in Hengelo een afsluitprogramma actief dat loopt van 2020 tot 2035. Naar verwachting zullen eind 2023 87 van de 300 cavernes afgesloten zijn.